Cadeau

Het grootste cadeau dat ik in mijn leven heb ervaren, is onvoorwaardelijke aanwezigheid.

Iemand die luisterde naar mijn woorden én naar mijn stilte. Naar wat ik kon vertellen en naar dat waar ik zelf nog geen woorden voor had. Zonder oordeel, zonder advies, zonder iets op te willen lossen en zonder ondertussen alvast te bedenken wat er straks gezegd moest worden.

En vooral: zonder iets terug te verwachten.

De tijd hoefde niet eerlijk verdeeld te worden. Er hoefde geen balans te zijn tussen hoeveel de één vertelde en hoeveel de ander vertelde. Ik hoefde niet na een tijdje te denken: nu moet ik maar eens vragen hoe het met jou gaat. Ik hoefde niet interessant, gezellig of wederkerig te zijn. Er was op dat moment gewoon aandacht voor mij, omdat ik die aandacht nodig had.

Dat klinkt op papier bijna klein. Iemand die luistert. Iemand die er is. Maar de ervaring daarvan was allesbehalve klein.

Ik voelde me werkelijk gehoord en gezien. En daarmee kwam een diepe ontspanning. Het vertrouwen dat ik er helemaal mocht zijn, met alles wat er op dat moment in mij leefde. Ik hoefde niets weg te stoppen, kleiner te maken, uit te leggen of begrijpelijk te presenteren. Ik hoefde mijn verdriet niet te verzachten omdat het voor de ander ongemakkelijk kon zijn. Ik hoefde nergens sneller doorheen dan ik zelf kon.

Ik deed ertoe.

En doordat de ander niets van mijn ervaring hoefde te veranderen, ontstond er ook bij mij ruimte om niets te hoeven veranderen. Ik kon gaan luisteren naar mezelf. Naar wat er onder mijn woorden zat. Naar gevoelens waar ik tot dan toe overheen was gegaan. Naar behoeften die ik nog niet helder had. Er ontstond acceptatie voor alles wat er in mij omging.

Ik voelde me gedragen.

En het bijzondere is: deze persoon deed eigenlijk niets.

Er kwam geen briljant advies. Geen oplossing die ik zelf nog niet had bedacht. Geen stappenplan. Geen analyse van hoe ik hier terecht was gekomen of wat ik nu moest doen. Mijn pijn werd niet kleiner gemaakt en ook niet groter. Er hoefde niets weg.

Er was iemand die bleef.

Aanwezig zijn is niet hetzelfde als niets doen

Dat onderscheid vind ik belangrijk.

Want werkelijk aanwezig zijn bij een ander is iets anders dan passief afwachten tot iemand is uitgepraat. Het vraagt aandacht. Het vraagt dat je opmerkt wat er in jezelf gebeurt terwijl je luistert. Dat je merkt dat er een advies in je opkomt en het niet meteen geeft. Dat je voelt dat je iemand gerust wilt stellen en jezelf afvraagt voor wie die geruststelling eigenlijk bedoeld is. Dat je merkt dat je ongemakkelijk wordt van verdriet, boosheid of stilte en niet onmiddellijk probeert dat ongemak te laten verdwijnen.

Luisteren vraagt soms behoorlijk wat van degene die luistert.

We zijn zo gewend om iets te doen met wat iemand ons vertelt. We stellen vragen, zoeken naar oorzaken, delen onze eigen ervaringen, geven advies, relativeren, leggen uit, troosten of vertellen hoe wij ernaar kijken. Vaak met de beste intenties. We willen helpen. We willen dat de ander zich beter voelt.

Alleen kan juist al dat helpen ervoor zorgen dat er steeds minder ruimte overblijft voor degene die tegenover ons zit.

Soms heeft iemand geen oplossing nodig.

Soms heeft iemand ruimte nodig om te ontdekken wat er eigenlijk vanbinnen gebeurt.

Waarom ik Geweldloze Communicatie omarmde

Deze ervaring is een van de belangrijkste redenen waarom ik Geweldloze Communicatie zo volledig heb omarmd.

Niet als trucje om betere gesprekken te voeren. Niet als vier stappen die je in de juiste volgorde moet zetten. Niet als een verzameling zinnen waarmee je kunt voorkomen dat een ander boos op je wordt. En ook niet als een manier om gesprekken altijd harmonieus te laten verlopen.

Voor mij gaat Geweldloze Communicatie veel dieper.

Het gaat over de intentie om aanwezig te blijven bij wat er is.

Bij wat er in mij leeft én bij wat er in jou leeft. Bij verdriet, boosheid, angst, vreugde, frustratie, schaamte, verwarring en stilte. Ook wanneer ik niet begrijp waarom iets jou zo raakt. Ook wanneer ik het anders zie. Ook wanneer jouw woorden iets in mij wakker maken. Ook wanneer ik geen idee heb wat ik moet zeggen.

Dat betekent trouwens niet dat ik mezelf wegcijfer. Aanwezig zijn bij een ander betekent niet dat mijn eigen grenzen, gevoelens en behoeften verdwijnen. Geweldloze Communicatie gaat voor mij juist over de beweging tussen die twee: mezelf blijven horen én werkelijk proberen te horen wat er in jou leeft.

Soms vraagt dat dat ik spreek. Soms dat ik een grens aangeef. Soms dat ik een vraag stel. En soms vraagt het vooral dat ik mijn mond houd en luister.

Niet om de perfecte empathische reactie te formuleren, maar om werkelijk nieuwsgierig te zijn naar de mens tegenover me.

Niet alles hoeft opgelost te worden

Dat vind ik nog steeds een oefening.

Want zodra iemand van wie ik houd pijn heeft, wil een deel van mij daar graag iets aan doen. Ik wil helpen, verzachten, beschermen. Als iemand vastloopt, zie ik soms al drie mogelijke oplossingen voordat het verhaal überhaupt af is. Als iemand zichzelf veroordeelt, wil ik vertellen waarom dat oordeel niet klopt.

En toch weet ik uit eigen ervaring dat het grootste cadeau soms ergens anders zit.

In iemand die mijn verdriet niet probeert weg te krijgen.

Iemand die mijn boosheid niet te veel vindt.

Iemand die niet schrikt van mijn stilte.

Iemand die niet van mij nodig heeft dat ik alweer weet hoe het verder moet.

Iemand die blijft.

Juist in die ruimte kan er beweging ontstaan. Niet doordat de ander mij ergens naartoe duwt, maar doordat ik mezelf weer kan horen. Ik kan voelen wat belangrijk voor me is. Waar mijn grens ligt. Waar ik naar verlang. Wat pijn doet. Wat ik nodig heb. En van daaruit kunnen er vanzelf weer keuzes ontstaan.

Dat is een heel andere vorm van helpen.

Dat is wat ik wil doorgeven

Daarom deel ik Geweldloze Communicatie met anderen. In trainingen, cursussen en workshops.

Natuurlijk oefenen we met waarnemen zonder oordeel. Met gevoelens en behoeften herkennen en benoemen. Met verzoeken doen, grenzen aangeven, luisteren en jezelf uitdrukken. Taal doet ertoe en woorden kunnen enorm helpen.

Maar uiteindelijk wil ik mensen niet alleen andere woorden leren.

Ik wil ruimte maken om te ervaren wat er gebeurt wanneer we anders aanwezig zijn in een gesprek. Wanneer we minder snel proberen te repareren. Wanneer we onze interpretaties even naast ons neer kunnen leggen. Wanneer we nieuwsgierig blijven, juist op het moment dat we het oneens zijn. Wanneer we kunnen luisteren zonder alvast te weten waar het gesprek uit moet komen.

Dat is geen staat die je op een dag bereikt en daarna beheerst. Het is telkens opnieuw oefenen. Opmerken dat je alweer aan het oplossen bent. Dat je jezelf kwijt bent. Dat je oordeel het gesprek heeft overgenomen. En dan terugkeren.

Naar jezelf.

Naar de ander.

Naar wat er nu werkelijk is.

Wil je hiermee oefenen?

De komende tijd zijn er verschillende plekken om kennis te maken met Geweldloze Communicatie of je er verder in te verdiepen.

5 november | Proeflokaal in HaarlemEen live introductiedag om te proeven aan Geweldloze Communicatie. Er zijn nog 4 plekken.

Vanaf 9 november | Fundamenten onlineDe online basiscursus Geweldloze Communicatie. Zes weken lang bouwen aan een stevige basis. Er zijn nog 6 plekken.

Januari | Basiscursus in AlkmaarIn januari start er opnieuw een live cursus Geweldloze Communicatie in Buurthuis Overdie.

Januari | Jaartraining in Haarlem + onlineVoor wie echt de verdieping in wil: een jaar lang oefenen en integreren, met 7 live dagen in Haarlem en 14 online sessies.

Alle data en mogelijkheden vind je in de agenda.

En voor wie deze winter liever lekker thuis blijft: er komt binnenkort ook weer een heerlijk winteraanbod waarmee je lekker vanuit huis aan de slag kunt. Dus hou je email in de gaten.

Vragen? Gewoon even mailen naar tamara@vrijcommuniceren.nl

Warme groet,

Tamara