Soms is je jawoord gewoon een nee in een leuke verpakking.

Je zegt ja, omdat iedereen meekijkt. Je zegt ja, omdat er al zoveel is geregeld. Je zegt ja, omdat je zelf ooit dacht dat je dit wilde, dus daar moet je je nu aan vasthouden. Je zegt ja, omdat je niet weet hoe je terug moet komen op iets waar je eerder volledig in mee bent gegaan.

En ergens in jou weet je: Dit klopt niet.

Dat kan een grote ja zijn. Een jawoord op een trouwdag. Een handtekening onder een contract. Een verhuizing naar een plek waarvan je lijf al weet dat het niet klopt. Een keuze waar anderen enthousiast over zijn, terwijl jij vooral merkt dat je je er niet lekker bij voelt.Maar het kan ook veel kleiner zijn.

Je zegt ja tegen een afspraak waar je eigenlijk geen ruimte voor hebt. Je zegt ja tegen een verzoek om hulp, omdat iemand zo hoopvol naar je kijkt. Je zegt ja tegen een rol, een plan, of een samenwerking, terwijl er ergens in jou iets samentrekt.

Vaak weet je dat niet meteen. Of je weet het wel, maar je weet nog niet hoe serieus je dat moet nemen.

Een nee komt zelden als een keurige volledige uitleg bij je binnen.

Een nee komt soms als pijn in je buik. Als een beklemming op je borst. Als moeheid. Als uitstelgedrag. Als irritatie om kleine dingen. Als een stemmetje, misschien maar één cel in je lijf, dat zegt: Volgens mij klopt hier iets niet. En daarna komt er vaak meteen een andere stem achteraan die zegt: Stel je niet aan.

Dit hoort erbij. Je hebt zelf ja gezegd. Nu kun je niet meer terug.

Ik noem dat de ja achter de nee.

Want als we nee voelen en toch ja zeggen, is dat meestal niet omdat we niet eerlijk willen zijn. Het is ook niet omdat we zwak zijn, dom zijn of geen ruggengraat hebben. Meestal zeggen we ja omdat er óók iets anders belangrijk voor ons is. En dat willen we beschermen.

We zeggen ja omdat we iemand niet willen teleurstellen. Omdat we de verbinding willen behouden.

Omdat we bang zijn dat er iets helemaal mis gaat als we alsnog terugkomen op onze keuze. Omdat we rust willen. Geen gedoe. Omdat we het perfecte plaatje niet willen verstoren. Omdat we hopen dat het gevoel vanzelf wegtrekt. Omdat we denken dat twijfel er nu eenmaal bij hoort.Maar daar geloof ik dus niet zo in.

Ik ben van het kamp: Twijfel is een nee.

Niet per se een definitieve nee. Niet meteen een deur dicht, een brug opgeblazen, een leven overhoop. Maar wel een nee tegen automatisch doorgaan. Een nee tegen jezelf overhalen. Een nee tegen tempo maken terwijl er iets in jou achterblijft.

Twijfel is voor mij een teken dat er iets gehoord wil worden voordat ik verderga.

Soms zeggen we ja omdat we al zo lang onderweg zijn in een bepaalde richting, dat omkeren voelt alsof we alles daarvoor ongeldig maken.

Dat vind ik zelf een van de ingewikkeldste dingen aan een innerlijke nee.Hoe langer je wacht, hoe groter de schade lijkt die je veroorzaakt als je alsnog nee zegt. Dus wacht je nog langer, veel te lang, en daardoor wordt het steeds moeilijker om te zeggen wat eigenlijk al die tijd al in je hoofd zat.

Want dan gaat het niet meer alleen over de nee van vandaag. Dan gaat het ook over alle eerdere momenten waarop je had kunnen luisteren naar je innerlijke stem, maar het niet deed. Dan komt er schaamte en schuld bij. En angst voor het oordeel van anderen. Angst voor die grote vraag: Waarom zeg je dit nu pas?

En dus slik je het in. Nog één keer.

Tot je lichaam soms besluit dat het genoeg is. Tot je merkt dat je niet meer vrij kunt ademen in de buurt van de mensen die betrokken zijn. Tot je niet meer enthousiast kunt zijn. Je hoofd slaat op hol en misschien haakt je lijf wel af.

Wat ik hierin zo belangrijk vind, is dat we niet alleen naar de nee luisteren, maar ook naar de ja.

Want die ja was er ook. En niet voor niets.

Die ja probeerde misschien te zorgen voor veiligheid. Voor harmonie. Voor verbinding. Voor zekerheid. Voor erkenning. Voor rust. Voor het behoud van iets wat op dat moment heel kostbaar voelde.En als je dat kunt zien, ontstaat er vaak meer begrip voor jezelf. Minder schuld en schaamte en daarmee meer zachtheid.

Dan hoef je jezelf niet meer met terugwerkende kracht op je kop te geven omdat je het niet eerder hebt uitgesproken. Dan kun je zien dat je hebt gedaan wat je kon met het bewustzijn dat je toen had. Met de woorden die je toen had. Met de veiligheid die je toen wel of niet voelde.Dat betekent niet dat de nee niet waar was.

Het betekent alleen dat jouw ja ook ergens vandaan kwam.

De vraag is dus niet alleen: Waar had je nee tegen willen zeggen?

De vraag is ook: Waar probeerde jouw ja voor te zorgen?

En misschien nog belangrijker: Wat had je nodig gehad om je nee eerder serieus te nemen?

Had je meer tijd nodig gehad? Meer steun? Meer vertrouwen dat de ander je nee zou kunnen dragen?

Meer oefening in terugkomen op een eerdere keuze? Meer toestemming om niet consequent te hoeven blijven aan een versie van jezelf die allang niet meer klopte?Ik denk dat veel mensen niet zozeer moeite hebben met nee zeggen, maar met alles wat er daarna kan gebeuren.

Met de teleurstelling van de ander. Met de stilte na de zin. Met het ongemak in de ruimte. Met het risico dat iemand je egoïstisch vindt. Met de mogelijkheid dat je iets verliest wat je óók lief is.

Daarom is “zeg gewoon nee” voor mij vaak te kort door de bocht.

Natuurlijk is nee zeggen belangrijk. Soms ook noodzakelijk. Maar als we alleen maar oefenen op nee zeggen, missen we de laag daaronder. Dan leren we misschien wel grenzen aangeven, maar niet per se begrijpen waarom we ze zo lang niet voelden, niet vertrouwden of niet onze nee uitspraken.

Dáár zit volgens mij de echte oefening.

Niet alleen in de nee eruit krijgen, maar in het leren herkennen van de eerste signalen. In het serieus nemen van twijfel. In het durven afremmen voordat je instemt. In het onderzoeken wat jouw ja probeert te beschermen. In het ontdekken wat jouw nee probeert te vertellen.

Want misschien wordt die twijfel later alsnog een ja. Een ja die steviger voelt. Ruimer. Vrijer. Meer van jou.

Maar zolang er twijfel is, is het voor mij eerst een nee tegen doorgaan alsof er niets aan de hand is.

Een nee tegen jezelf voorbijlopen.

Een nee tegen harder praten dan je lijf.

Dit beeld gaat niet over mijn eigen huwelijk (ik heb het uit een tijdschrift geknipt en geplakt). Het is niet mijn verhaal in letterlijke zin.

Maar ik herken het mechanisme wel.

Ik herken de momenten waarop mijn mond ja zei, terwijl mijn lijf al veel eerder iets anders had aangegeven. Ik herken hoe makkelijk het is om jezelf te overtuigen dat het wel meevalt. Dat je even moet doorzetten. Dat het niet het juiste moment is. Dat de ander het niet aankan. Dat jij het niet aankan.

En ik herken ook de opluchting die komt wanneer je niet langer alleen probeert de juiste keuze te maken voor de buitenwereld, maar luistert naar wat er bij ju vanbinnen aan de hand is.

Vrijheid begint niet met een grote uitgesproken nee. Vrijheid begint met de vraag: Wat in mij zegt hier ja? En wat in mij zegt hier nee? Durf ik mijn twijfel serieus te nemen voordat ik mezelf opnieuw voorbijloop?

Dat is voor mij vrij communiceren:

Mijn lijf volledig serieus nemen, zodat ik echt volledig nee, of volledig ja kan zeggen tegen de ander.

Wil jij dit ook oefenen? Doe dan mee met het Proeflokaal op 26 juni in Haarlem. Hier lees je meer: https://www.vrijcommuniceren.nl/proeflokaal

De hele maand mei kun je met de code PROEF100 voor slechts €100 meedoen. Ik hou het graag persoonlijk, dus er kunnen maximaal 12 mensen deelnemen.

Voor vragen hierover mag je me natuurlijk altijd een e-mail sturen.

Ik zie uit naar je aanmelding.

Groet, Tamara

Ps. Lukt het je niet om naar Haarlem te komen, maar wil je je hierin wel verdiepen? Dan is de 6-weekse online cursus Fundamenten misschien iets voor je. We starten op 18 juni en je kunt je deze maand nog aanmelden voor €120 met de code FUNDAMENT120.