Bedrieglijk Eenvoudig

Na een training hoor ik regelmatig iemand zeggen: "Eigenlijk is het heel simpel."

Meestal glimlach ik dan. En meestal ondertitel ik die glimlach ook.

Want diegene heeft helemaal geen ongelijk.

Het is heel eenvoudig.

Maar ik weet ook wat er waarschijnlijk gaat gebeuren. Over een paar dagen of weken ontstaat er een lastig gesprek. Iemand zegt iets onverwachts. Er wordt een gevoel geraakt. De spanning loopt op. En ineens blijkt die ogenschijnlijk eenvoudige methode verrassend moeilijk om toe te passen.

Dat is geen teken dat je het niet begrijpt.

Dat is juist het moment waarop het echte leren begint.

De vier stappen van geweldloze communicatie zijn misschien wel het meest onderschatte model dat ik ken. Observatie, gevoel, behoefte en verzoek. Je kunt ze in een kwartier uitleggen. Ze passen met gemak op één vel papier. Wie het boek leest, begrijpt meestal snel hoe het model in elkaar zit.

Juist daarin schuilt de valkuil.

De eenvoud is echt. Maar ze is ook bedriegelijk.

Want begrijpen is iets heel anders dan belichamen.

Ik vergelijk het weleens met zwemmen.

Vanaf de kant ziet het verrassend eenvoudig uit. Je beweegt een beetje met je armen en benen en je komt vooruit. Tot je zelf het water in stapt. Dan merk je dat weten hoe zwemmen eruitziet iets heel anders is dan jezelf moeiteloos drijvende houden.

Met geweldloze communicatie is het precies zo.

De vier stappen zijn eenvoudig uit te leggen. Je begrijpt ze waarschijnlijk sneller dan je denkt. Maar zodra een gesprek spannend wordt, je geraakt bent of de ander iets zegt wat je niet had verwacht, ontdek je hoe moeilijk de basis eigenlijk is.

Juist dan merk je dat observaties toch weer oordelen worden. Dat gevoelens veranderen in gedachten. Dat behoeften ineens oplossingen blijken te zijn. En dat een verzoek doen, waar de ander oprecht nee op mag zeggen, veel kwetsbaarder voelt dan het op papier leek.

Dat zijn geen momenten waarop je faalt.

Dat zijn de momenten waarop de echte oefening begint.

De vier stappen zijn niet ingewikkeld. Het zijn wijzelf die ingewikkeld zijn.

We hebben jarenlang geleerd om te oordelen voordat we waarnemen. Om oplossingen te bedenken voordat we begrijpen wat we nodig hebben. Om onszelf te verdedigen, uit te leggen, te overtuigen of juist stil te worden wanneer een gesprek spannend wordt.

Die patronen verdwijnen niet omdat we een boek hebben gelezen.

Sterker nog, meestal worden ze pas zichtbaar wanneer we proberen het anders te doen.

Ik denk daarom ook niet dat de vier stappen in de eerste plaats een communicatiemodel zijn. Ze zijn een manier om steeds opnieuw met nieuwsgierigheid naar jezelf te kijken. Naar wat er in je leeft. Naar de overtuigingen die je meeneemt een gesprek in. Naar de automatische reacties die je jarenlang hebben geholpen, maar je soms ook in de weg zitten.

Dat maakt geweldloze communicatie voor mij zoveel meer dan een techniek.

Het is een dagelijkse oefening.

Niet omdat je de theorie steeds opnieuw moet leren, maar omdat het leven je iedere dag uitnodigt om opnieuw te kiezen. Kies ik voor mijn automatische reactie? Of durf ik even stil te staan? Ben ik werkelijk nieuwsgierig naar mezelf en naar de ander? Kan ik ook onder spanning verbonden blijven met wat er echt toe doet?

Die vragen verdwijnen nooit.

Misschien is dat wel de grootste misvatting over geweldloze communicatie. Dat je denkt dat er een moment komt waarop je het 'kunt'. Alsof er een eindpunt bestaat waarop je nooit meer wordt geraakt, nooit meer oordeelt of altijd precies weet wat je voelt en nodig hebt.

Ik geloof daar niet in.

Na al die jaren oefen ik nog iedere dag.

Ik betrap mezelf nog steeds op aannames. Op haast. Op het invullen van het verhaal van een ander. Op momenten waarop ik achteraf denk: hier had ik graag nog eens opnieuw naar willen kijken.

Niet omdat ik het model vergeten ben.

Maar omdat ik mens ben.

Juist daarom blijf ik oefenen.

En misschien is dat wel de mooiste ontdekking. Geweldloze communicatie vraagt niet om perfectie. Ze vraagt om bereidheid. De bereidheid om steeds opnieuw terug te keren naar jezelf. Om nieuwsgierig te blijven. Om te blijven leren, ook als je denkt dat je het allang begrijpt.

Dat is voor mij de echte eenvoud.

Niet dat het weinig vraagt.

Maar dat je steeds opnieuw dezelfde uitnodiging krijgt.

Die gelaagdheid komt volledig tot haar recht in De Communicatiecode. De vier stappen zijn daarin niet het eindpunt, maar het begin van een veel grotere ontdekkingstocht. Een ontdekkingstocht naar hoe je met meer nieuwsgierigheid, eerlijkheid en verbinding naar jezelf én naar de ander kunt kijken.

Speciaal voor deze zomer is er een Zomereditie. Zestig dagen lang neem ik je mee in een zorgvuldig opgebouwde audioreis vol inspirerende verhalen, reflecties, muziek, poëzie en praktische oefeningen. Iedere aflevering bouwt voort op de vorige, zodat je niet alleen nieuwe inzichten opdoet, maar vooral een andere manier van kijken, voelen en communiceren ontwikkelt.

De Zomereditie is nog beschikbaar tot 19 juli. Daarna verdwijnt deze speciale editie weer.

Merk je tijdens het lezen dat je vooral behoefte hebt aan samen oefenen? Dan ben je van harte welkom bij de volgende Empathy Gym op 3 september. Een ochtend waarin we samen vertragen, oefenen, struikelen, opnieuw beginnen en ervaren hoe het is om geweldloze communicatie niet alleen te begrijpen, maar ook echt te leven.

Ik hoop je deze zomer of op 3 september te ontmoeten.

Warme groet,

Tamara